Nhiều sự cố điện trong gia đình như chập cháy, nhảy CB liên tục hoặc thiết bị hoạt động chập chờn thường không xảy ra đột ngột hoàn toàn. Trước đó, hệ thống điện đã xuất hiện nhiều dấu hiệu cảnh báo nhưng vì mọi thiết bị vẫn còn sử dụng được nên thường bị bỏ qua.
Đặc biệt ở những gia đình sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn như máy bơm, cửa cuốn, máy lạnh hoặc bếp điện, tình trạng quá tải có thể diễn ra âm thầm trong thời gian dài trước khi phát sinh sự cố rõ rệt.
Đèn nhấp nháy khi thiết bị công suất lớn khởi động
Đây là dấu hiệu khá phổ biến nhưng nhiều người thường nghĩ là bình thường. Nếu mỗi lần máy bơm, cửa cuốn hoặc máy lạnh khởi động mà đèn trong nhà chớp nhẹ hoặc độ sáng thay đổi trong vài giây thì rất có thể hệ thống đang bị sụt áp tạm thời do tải điện tăng đột ngột.
Ở giai đoạn đầu, hiện tượng này có thể chỉ xảy ra ngắn và không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt. Tuy nhiên nếu lặp lại thường xuyên, dây dẫn, CB và các điểm tiếp xúc điện sẽ nóng lên nhanh hơn theo thời gian.
Đặc biệt với các hệ thống điện đã sử dụng lâu năm, tình trạng sụt áp liên tục còn làm thiết bị điện tử và motor xuống cấp nhanh hơn đáng kể.
CB không nhảy nhưng nóng bất thường
Nhiều người chỉ nghĩ hệ thống điện quá tải khi CB tự ngắt liên tục. Thực tế, có không ít trường hợp CB vẫn hoạt động bình thường nhưng nhiệt độ lại tăng cao do tải điện kéo dài.
Nếu sờ nhẹ mà bạn cảm thấy các trường hợp sau thì nên cân nhắc hệ thống đang phải chịu tải lớn liên tục hoặc các điểm tiếp xúc điện đã bắt đầu lỏng nhé:
- CB nóng hơn bình thường
- Ổ cắm ấm lên khi dùng tải lớn
- Dây điện gần thiết bị công suất cao bị nóng
- Có mùi nhựa nhẹ quanh tủ điện
Tình trạng này kéo dài khá nguy hiểm vì nhiệt sinh ra liên tục có thể làm lớp cách điện xuống cấp âm thầm theo thời gian.
Máy bơm và cửa cuốn hoạt động yếu hơn vào giờ cao điểm
Một dấu hiệu khác khá dễ nhận ra là các thiết bị dùng motor bắt đầu hoạt động thiếu ổn định vào buổi tối hoặc khung giờ sử dụng điện nhiều, chẳng hạn như:
- Máy bơm hút yếu hơn bình thường
- Cửa cuốn chạy chậm hoặc phát tiếng gằn lớn
- Motor nóng nhanh dù không dùng nhiều
- Thiết bị phản hồi chậm khi khởi động
Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm hoàn toàn ở thiết bị mà do điện áp trong hệ thống đang giảm khi tải sử dụng tăng cao cùng lúc. Nếu tình trạng này kéo dài, motor rất dễ bị quá nhiệt và giảm tuổi thọ nhanh hơn.
Ổ cắm hoặc công tắc phát tiếng lẹt xẹt nhẹ
Đây là dấu hiệu thường bị bỏ qua vì âm thanh khá nhỏ và không xuất hiện liên tục. Tuy nhiên nếu công tắc hoặc ổ cắm bắt đầu phát tiếng lẹt xẹt nhẹ khi bật thiết bị công suất lớn, rất có thể tiếp điểm điện đã:
- Bị lỏng
- Oxy hóa
- Quá tải trong thời gian dài
Khi điện đi qua điểm tiếp xúc không ổn định, nhiệt lượng sinh ra sẽ tăng lên đáng kể. Ban đầu chỉ là tiếng nhỏ hoặc nóng nhẹ, nhưng về lâu dài đây lại là một trong những nguyên nhân dễ gây chập cháy nhất trong hệ thống điện dân dụng.
Hệ thống điện cũ nhưng tải sử dụng ngày càng tăng
Nhiều gia đình sử dụng hệ thống điện được lắp đặt từ nhiều năm trước, trong khi số lượng thiết bị công suất lớn lại tăng lên đáng kể theo thời gian. Ban đầu hệ thống có thể chỉ phục vụ đèn, quạt hoặc vài thiết bị cơ bản. Nhưng hiện tại lại vận hành thêm:
- Máy lạnh
- Máy nước nóng
- Bếp điện
- Máy bơm công suất lớn
- Cửa cuốn motor tải nặng
Khi tải sử dụng vượt quá khả năng thiết kế ban đầu, dây dẫn và CB sẽ phải hoạt động liên tục ở mức cao hơn bình thường. Nếu không kiểm tra và nâng cấp phù hợp, nguy cơ quá tải sẽ tăng dần theo thời gian dù hệ thống vẫn chưa xuất hiện lỗi rõ rệt.
